دندانپزشکی بیماران مبتلا به سرطان

یکی از دغدغه های بیماران مبتلا به سرطان، ابتلا به بیماری های دهان و دندان است، مراقبت های دندانپزشکی بیماران مبتلا به سرطان ، پیچیدگی ها و سختی های خاصی دارد و توجه مداوم و دقیق دندانپزشک در تمامی پروسه درمان و مبارزه بیمار با سرطان ، اهمیت بسیاری دارد. سوالات بسیاری برای بیماران سرطانی در زمینه مراقبت های دهان و دندان وجود دارد که ما تلاش می کنیم در مقاله زیر به بخشی دغدغه های این عزیزان پاسخ دهیم.

خدمات دندانپزشکی در دوره شیمی درمانی

بیمارانی که در حال گذراندن دوره‌ی شیمی‌درمانی هستند، به این علت که سیستم ایمنی بدنشان در معرض خطر قرار گرفته با احتمال بالاتری دچار آبسه دندان یا عفونت دندانی می‌شوند. بعضی از عمل های اورژانسی دندانپزشکی را می‌توان در محدوده‌ای که سطح گلبول‌های خون در پایین‌ترین نقطه قرار دارد انجام داد.

آیا شیمی‌درمانی باعث خرابی دندان‌ها می‌شود؟

شیمی‌درمانی و پرتودرمانی ممکن است تغییراتی در پوشش دهانی و غدد بزاقی ایجاد کنند و این تغییرات باعث برهم خوردن تعادل باکتریایی دهان شوند. در نتیجه‌ی چنین تغییراتی بیمار ممکن است با زخم‌های دهانی ، عفونت و خرابی دندان‌ها مواجه شود. علاوه بر این شیمی درمانی، پرتو درمانی، دارو های ضد درد و دیگر داروهای استفاده شده در دوره مبارزه با سرطان می توانند موجب مشکلات و بیماری های دهان و دندان شوند.

اینفوگرافی مراقبت های دهان و دندان

در این اینفو گرافی تلاش کردیم به زبان ساده باید ها و نباید های مراقبت های دهان و دندان را برای شما عزیزان گردآوری کنیم.

✔ مرطوب نگه داشتن محیط دهان

✔ شستشوی مرتب دهان با دهانشویه خانگی (طرز تهیه در اینفوگرافی آمده است)

✔ پرهیز از مواد غذایی اسیدی و قندی

✔ پرهیز از مواد غذایی خشک، تند، سرد و داغ و...

✔ مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم و ویتامین D

✔ مصرف مکمل های غذایی در صورت لزوم و تحت نظر پزشک

✔ پرهیز از مصرف الکل و کافئین

برای دیدن بهتر اینفوگرافی روی آن کلیک کنید و یا  از لینک زیر دانلود نمایید.

دانلود نسخه کامل اینفوگرافی

عفونت دندان بعد از شیمی درمانی

دندانپزشک باید بداند بیمارانی که به تازگی یا در سه ماه گذشته تحت شیمی‌درمانی بوده‌اند یا در شش ماه گذشته پرتودرمانی داشته‌اند (قبل یا بعد از پیوند مغز استخوان) و دچار عفونت دندان شده‌اند ممکن است در معرض عفونت نوتروپنی (یک نارسایی ایمنی ناشی از نقص نوتروفیل) قرار داشته باشند. در صورتی که دندانپزشک به این موضوع شک کند باید فوراً با متخصص آنکولوژی یا هماتولوژی بیمار تماس بگیرد.

نوتروپنی - کاهش گلبول های سفید در خون

در بیماری که در حال شیمی‌درمانی است، یا ظرف سه ماه گذشته شیمی‌درمانی داشته یا در شش ماه گذشته پرتودرمانی دریافت کرده است و عفونت نوتروپنی ندارد، می‌توان عفونت‌های دندان را کنترل کرد اما دندانپزشک قطعاً باید از متخصص آنکولوژی یا هماتولوژی بیمار کسب تکلیف کند.

عفونت را باید به طور پیوسته با کنترل دقیق مدیریت کرد. پیش از درمان باید به دو سال مهم پاسخ داده شود :

۴۸ ساعت پیش از شروع درمان دندانپزشکی بیمار مبتلا به سرطان؛ او باید آزمایش خون بدهد تا بر اساس سطح گلبول های سفید و دیگر فاکتورهای مشخص شده در آزمایش بتوان در مورد روش درمانی مناسب و اقدامات احتیاطی پیش از شروع درمان برای وی تصمیم گرفت.

درمان عفونت دندانی در بیماران مبتلا به سرطان همانند افرادی است که دچار سرطان نیستند، اما پزشک برای بیماران مبتلا به سرطان باید در پیگیری  و کنترل بعد از درمان نهایت دقت را به عمل بیاورد.

مراقبت های دندانپزشکی برای بیماران مبتلا به سرطان

 

احتیاط های مربوط به انواع درمان های دندانپزشکی بیماران مبتلا به سرطان

دندانپزشک برای هر یک از بخش های درمان دندانی بیمار مبتلا به سرطان نکات خاصی را رعایت کند که در زیر هر بخش به آن اشاره کردیم :

دندانپزشک پیش از تجویز دارو برای بیمار مبتلا به سرطان باید دقت کند که ممکن است بعضی داروها با داروهای مربوط به درمان سرطان بیمار تداخل ایجاد کنند، پس باید این موضوع را مد نظر قرار دهد.

هرگز پیش از تماس با هماتولوژیست و متخصص آنکولوژی برای بیمارانی که در حال انجام شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی سر و گردن هستند، یا طی سه ماه گذشته این درمان‌ها را دریافت کرده‌اند، یا در طول شش ماه گذشته پرتودرمانی کامل داشته‌اند، تا زمانی که مشخص شود درمان برای او امن و بی‌خطر هست یا نه، درمان اورژانسی انجام ندهید. در صورتی که چنین کاری امکان ندارد باید بیمار را فوراً به متخصص مراقبت‌های دندانپزشکی ارجاع دهید.

بدون مشورت با متخصص انکولوژی و هماتولوژی برای بیمارانی که در حال انجام شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی سر و گردن هستند، یا طی سه ماه گذشته این درمان‌ها را دریافت کرده‌اند، یا در طول شش ماه گذشته پرتودرمانی کامل داشته‌اند، از درمان تهاجمی استفاده نکنید.

می‌توان درمان‌های غیر تهاجمی را برای همه‌ی بیماران دچار سرطان انجام داد، اما باید از کارهای غیر ضروری شش ماه بعد از رادیوتراپی کل بدن اجتناب کرد. اگر بیمار اخیراً تحت درمانی برای سرطان بوده، با متخصص آنکولوژی یا هماتولوژی که مسئول مدیریت یا انجام درمان‌های فعال دندانی در این دوران است، در تماس باشید.

درمان‌های تهاجمی بدون دریافت مشاوره از متخصص

درمان‌های تهاجمی بدون دریافت مشاوره از متخصص به افرادی ارائه می‌شود که:

در حال دریافت رادیوتراپی در منطقه‌ای غیر از سر و گردن هستند.

از دریافت شیمی درمانی و/یا رادیوتراپی بیش‌از سه ماه گذشته است.

در حال هورمون‌درمانی یا درمان بیولوژیک برای سرطانشان هستند.

با این حال، دندانپزشک باید از احتمال بروز عوارض جانبی درمان‌های مربوط به سرطان، مانند اوستئونکروز (مرگ استخوان)، آگاه باشد. همچنین، بیماری که سرطان خون دارد در صورتی پذیرش می‌شود که حتماً در حال بهبود باشد.


نکات کلیدی عارضه های دهان و دندان در بیماران مبتلا به سرطان

مشکلات و عارضه‌های دهانی در بیماران مبتلا به سرطان، به خصوص سرطان سر و گردن، رایج است.
پیشگیری از مشکلات و عارضه‌های دهانی و کنترل آن‌ها می‌تواند باعث شود درمان سرطان را ادامه دهید و زندگیتان کیفیت بهتری داشته باشد.
بیمارانی که تحت درمان در نواحی سر و گردن هستند، باید برنامه‌ی درمانی ویژه‌ای تحت نظارت تیمی از پزشکان و متخصصان داشته باشند.


چرا بیماران سرطانی به عارضه های دهانی مبتلا می شوند؟

شیمی‌درمانی و پرتودرمانی از رشد و شکل‌گیری سلول‌های جدید جلوگیری می‌کنند یا باعث کندی رشد می‌شوند.این درمان‌ها علاوه بر جلوگیری از رشد سلول‌های سرطانی، می‌توانند باعث کندی رشد سلول‌های طبیعی یا توقف رشد آن‌ها هم شوند. به این ترتیب، سلول‌های پوشاننده‌ی حفره‌ی دهان هم تحت تاثیر قرار می‌گیرند و فرآیند رشد سلول‌ها و ترمیم، کند و متوقف می‌گردد.

پرتودرمانی ممکن است مستقیماً به بافت‌های دهان، غدد بزاقی و استخوان آسیب برساند.شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی تعادل باکتریایی دهان را بر هم می‌زند.

انواع مختلفی از باکتری‌ها در دهان وجود دارد که بعضی از آن‌ها مفید و برخی مضر هستند. شیمی‌درمانی و پرتودرمانی ممکن است منجر به تغییر و آسیب بافت پوششی درون دهان و غدد بزاقی شوند. وقتی تولید بزاق با مشکل مواجه شود تعادل باکتریایی دهان هم به هم می‌خورد. تمامی این تغییرات منجر به زخم‌های دهانی، عفونت و پوسیدگی دندان‌ها می‌شود.

اوستئونکروز دندان - مرگ بافت استخوانی
اوستئونکروز دندان - مرگ بافت استخوانی

مراقبت از دهان و دندان پیش از درمان سرطان بهتر است یا پس از آن؟

اهداف مراقبت‌های دهان و دندان پیش از درمان سرطان، در طول درمان و بعد از آن متفاوت است:
• قبل از درمان سرطان، هدف این است که مشکلات موجود درمان شود تا فرد برای شروع درمان سرطان آماده باشد.
• در طول درمان سرطان، هدف این است که از بروز عارضه‌های دهانی پیشگیری کنیم و مشکلات را کنترل نماییم.
• بعد از درمان سرطان، هدف این است که سلامت لثه و دندان‌ها را حفظ کنیم و هر مشکل بلندمدتی که در نتیجه‌ی سرطان و درمان آن ایجاد شده را کنترل کنیم.

مشکلات شایع دهان و دندان در بیماران سرطانی

 رایج‌ترین مشکلات و عارضه‌های دهانی ناشی از درمان سرطان عبارتند از:
  1. موکوزیت (التهاب غشای مخاطی درون دهان)
  2. عفونت
  3. مشکلات مربوط به غدد بزاقی
  4. تغییر در قدرت چشایی
  5. درد

این مشکلات می‌توانند منجر به عارضه‌های دیگری مانند کم‌آبی و سوء‌تغذیه شوند.

 

عوارض شیمی‌درمانی

مشکلات دهانی ناشی از شیمی‌درمانی عبارتند از:

 

  1.  التهاب و زخم غشای مخاطی در شکم یا روده
  2. خونریزی راحت دهان
  3. آسیب اعصاب
  4. التهاب غشای مخاطی دهان
  5. عفونت دهانی که در جریان خون منتشر می‌شود و می‌تواند سلول‌های همه‌ی بدن را درگیر کند.
  6. تغییر چشایی
  7. خشکی دهان
  8. درد
  9. تغییر رشد دندان در کودک
  10. سوء‌تغذیه (عدم دریافت کافی مواد غذایی مورد نیاز برای سلامت بدن) که ناشی از ناتوانی در خوردن است.
  11. کم‌آبی (عدم دریافت کافی آب مورد نیاز برای سلامتی بدن) که ناشی از ناتوانی در نوشیدن است.
  12. خرابی دندان‌ها و بیماری‌های لثه

عوارض رادیوتراپی

مشکلات دهانی ناشی از پرتودرمانی سر و گردن عبارتند از:

  1. فیبروز (رشد بافت‌های فیبری) در غشای مخاطی دهان
  2. پوشیدگی دندان‌ها و بیماری‌های لثه
  3. از بین رفتن بافت در نقاطی که پرتو به آن‌ها می‌تابد.
  4. از بین رفتن استخوان در نقاطی که پرتو به آن‌ها می‌تابد.
  5. فیبروز عضلات در نقاطی که پرتو به آن‌ها می‌تابد.
  6. سوء‌تغذیه (عدم دریافت کافی مواد غذایی مورد نیاز برای سلامت بدن) که ناشی از ناتوانی در خوردن است.
  7. کم‌آبی (عدم دریافت کافی آب مورد نیاز برای سلامتی بدن) که ناشی از ناتوانی در نوشیدن است.
  8. خرابی دندان‌ها و بیماری‌های لثه
فیبروز دهانی

چگونه از بیماری های دندان در بیماران مبتلا به سرطان پیشگیری کنیم؟

پیشگیری از مشکلات دهانی شامل رژیم سالم، مراقبت و بهداشت دهانی خوب، و چکاپ دندانپزشکی است.
راه‌های پیشگیری از مشکلات دهانی عبارتند از:

سالم خوردن می‌تواند به بدن کمک کند استرس ناشی از درمان سرطان را تاب بیاورد، شما را پرانرژی نگه دارد، بتواند با عفونت‌ها مقابله کند و بافت‌ها را از نو بسازد.

نظافت و رعایت بهداشت دهان و دندان باعث پیشگیری از سوراخ شدن دندان، زخم‌های دهانی و عفونت می‌شود.

بهتر است پیش از شروع مبارزه با سرطان، معاینات کامل دندانپزشکی برای بیمار مبتلا به سرطان صورت گیرد تا در صورت امکان درمان های پیشگیرانه تجویز شود.

معاینات دندانپزشکی بیماران مبتلا به سرطان

دندانپزشک شما هم باید عضوی از تیم درمانی و مراقبتی شما باشد. خیلی مهم است که دندانپزشکی انتخاب کنید که تجربه‌ی لازم را در درمان بیماران مبتلا به مشکلات دهانی ناشی از درمان سرطان داشته باشد. چکاپ دندان‌ها حداقل یک ماه پیش از شروع درمان سرطان باعث می‌شود زمان کافی برای التیام بعد از درمان‌های دندانی احتمالی داشته باشید. دندانپزشک می‌تواند دندانی را که ریسک عفونت یا پوسیدگی دارد درمان کند و این باعث می‌شود حین درمان سرطان نیازی به مراجعه به دندانپزشک نداشته باشید. مراقبت‌های پیشگیرانه ممکن است به کاهش خشکی دهان کمک کنند، که یکی از عوارض رایج پرتودرمانی سر و گردن است.

معاینه‌ی پیشگیرانه‌ی سلامت دهان به ترتیب زیر است:

  1. بررسی زخم‌های دهانی و عفونت‌ها
  2. پوسیدگی دندان‌ها
  3. بیماری‌های لثه
  4. دندان‌های مصنوعی که خوب فیکس نمی‌شوند.
  5. مشکلات مربوط به حرکت آرواره
  6. مشکلات مربوط به غدد بزاقی

مراقبت‌های روزانه در دوران شیمی‌درمانی و پرتودرمانی

مراقبت‌های روزانه‌ی دهانی افراد مبتلا به سرطان عبارتست از نظافت روزانه‌ی دندان‌ها و دهان و برخورد آرام و ملایم با بافت پوشاننده‌ی درون دهان. این مراقبت ها عبارتند از :

دندان‌ها و لثه‌های خود را روزی دو تا سه مرتبه به مدت دو تا سه دقیقه با یک مسواک نرم مسواک بزنید. اطمینان حاصل کنید که محل اتصال دندان و لثه‌ها را به خوبی مسواک زده‌اید و آن‌ها را خوب بشویید.
برای نرم شدن موهای مسواک، آن را به مدت ۲۰ تا ۳۰ ثانیه در آب داغ قرار دهید.
در صورتی که نمی‌توانید از مسواک با موهای نرم استفاده کنید، مسواک فومی بخرید. دو تا سه مرتبه در روز مسواک بزنید و از یک دهانشویه‌ی آنتی‌باکتریال استفاده کنید.
بین زمان‌های مسواک زدنتان مسواک را خشک کنید.
از خمیردندان حاوی فلوراید بدون مزه یا با عطر و طعم ملایم استفاده کنید. عطر و طعم ممکن است دهان را تحریک کند، به خصوص طعم نعنایی خمیردندان.
اگر خمیردندان باعث تحریک دهانتان می‌شود، از یک‌چهارم قاشق چایخوری نمک و ۱ فنجان آب استفاده کنید.

استفاده از محلول دهانشویه هر دو ساعت یک بار می‌تواند باعث کاهش زخم‌های دهانی شود. یک‌چهارم قاشق چایخوری نمک و یک‌چهارم قاشق چایخوری جوش شیرین را در یک لیتر آب حل و استفاده کنید.
استفاده از دهانشویه‌ی آنتی‌باکتریال ۲ تا ۴ مرتبه در روز برای بیماری‌های لثه مفید است. ۱ تا ۲ دقیقه محلول را در دهان نگه دارید.
اگر دچار خشکی دهان می‌شوید، شست‌وشو بعد از وعده‌های غذایی کفایت نمی‌کند. باید از مسواک و نخ دندان هم استفاده کنید.

 یک بار در روز به آرامی نخ دندان بکشید.

از فرآورده‌های محافظتی لب مانند کرم حاوی لانولین استفاده کنید تا از خشکی و ترک خوردن جلوگیری شود.

هر روز دندان‌های مصنوعی را بشویید و مسواک بزنید.
از تمیزکننده‌ی مخصوص دندان مصنوعی که دندانپزشک به شما توصیه می‌کند استفاده کنید.
وقتی دندان مصنوعی در دهانتان نیست حتماً آن را مرطوب نگه دارید. می‌توانید آن‌ها را در آب یا محلول مخصوصی که دندانپزشک توصیه کرده غوطه‌ور کنید.

از آب داغ استفاده نکنید چون ممکن است دست دندان شکل و فرم خود را از دست بدهد.

این نوشته رو دوست داشتید؟

1
Share on facebook
اشتراک گذاری در فیسبوک
Share on twitter
اشتراک گذاری در توییتر
Share on linkedin
اشتراک گذاری در لینکدین
Share on telegram
اشتراک گذاری در تلگرام

طرح پرسش از دکتر

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 5روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم

ملاقات حضوری

تماس مستقیم با دکتر

همه روزه از ساعت 16 تا 20 شب آماده ویزیت بیماران محترم در مطب می باشند. آدرس: تهران، پاسداران گل نبی پلاک ۵۴ طبقه ۳ واحد ۹

photo_112019-04-05_00-39-25
دندان پزشک متخصص آسیب شناسی دهان و دندان

کلینیک دندان پزشکی دکتر سمانه شیرانی با هدف ارائه بهترین خدمات  راه اندازی شده است. در این کلینیک خدمات جامع دندانپزشکی همراه با پیشرفته ترین تکنیک های دندان پزشکی ارائه می گردد.

ساعات حضور در مطب

  • شنبه ۱۴ الی ۱۹
  • یکشنبه ۱۴ الی ۱۷
  • دو شنبه ۱۴ الی ۱۸
  • سه شنبه ۱۵ الی ۱۹
  • چهار شنبه ۱۵ الی ۱۹
تمامی حقوق برای دکتر سمانه شیرانی محفوظ می باشد | شرکت طراحی سایت تخصصی همیار سیستم
زنبیل خرید
پرسش از دکتر