ضایعات بدخیم زبان

بررسی بافت نرم دهان و اطراف آن، همانند دندان ها و لثه، باید بخشی از معاینه معمول دهانی باشد. در این معاینات، دندانپزشکان به دنبال تغییرات غیرطبیعی یا همان “ضایعات برجسته دهان” می گردند. اما سوال اینجاست که ضایعات برجسته زبان در چه مواردی بدخیم اند؟

بسیاری از این ضایعات بی ضرر بوده و تنها بر اساس ظاهرشان، به راحتی قابل تشخیص و نام گذاری هستند. با این حال، شناسایی برخی از ضایعات آسان نیست و به مراحل تشخیصی دیگری مانند نمونه برداری از دهان (برداشتن قطعه ای از ضایعه برای بررسی در زیر میکروسکوپ) نیاز دارد. درصد کمی از این ضایعات، ممکن است پیش بدخیمی یا حتی بدخیم باشند.

این ضایعات چه هستند؟ ضایعات دهانی پیش بدخیم یا پیش سرطانی، پوشش داخلی دهان (معروف به اپیتلیوم) را درگیر می کنند و ممکن است در معرض خطر تبدیل شدن به سرطان دهان باشند، اگرچه پیش بینی تغییر شکل ضایعات و مدت زمان بروز این عارضه سخت است.

چه کسانی دچار ضایعات بدخیم زبان می شوند؟

با افزایش سن، خطر ابتلا به سرطان افزایش می یابد. در مورد ضایعات پیش بدخیمی زبان نیز همین مسئله وجود دارد. این ضایعات اغلب در افراد بالای ۴۰ سال و افراد با ریسک فاکتورهای مشابه سرطان دهان، مانند مصرف کنندگان تنباکو و یا الکل زیاد، تشخیص داده می شود؛ اگرچه چنین ضایعاتی را می توان در افراد جوانتر و یا افراد فاقد عوامل خطر کلاسیک نیز مشاهده کرد.

سرطان بدخیم دهان

تشخیص ضایعات بدخیم زبان

ضایعات پیش بدخیم و مراحل اولیه سرطان، معمولاً بدون علامت هستند (یعنی بیمار هیچ دردی ندارد و حتی نمی داند که ضایعه ای دارد)، بنابراین تشخیص آنها منوط به بررسی دقیق بافت نرم توسط دندانپزشک می باشد. این معاینه باید روی بافت داخلی و خارجی لب ها، گونه ها (مخاط بوکال)، اطراف و سطح زیرین زبان، کف دهان، لثه ها، سقف دهان (کام)، پشت دهان، بالای گلو (دهانه حلق) انجام گیرد. بیشتر ضایعات دهانی ماهیت ضربه ای داشته و به هیچ وجه پتانسیل سرطانی شدن ندارن. با این حال، ظاهر برخی از ضایعات دهانی ممکن است برای دندانپزشک مشکوک باشد.

کدام ضایعات ممکن است مشکوک باشند؟

تکه هایی که قرمز، سفید یا ترکیبی از قرمزیا سفید هستند یا همچنین اگر زخمی باشند (یعنی پوشش ناحیه از اپیتلیوم آن از بین رفته باشد)، به خصوص اگر در مکان های “پرخطر” مانند اطراف یا کف دهان، زیر زبان، یا در پشت دهان یا بالای گلو دیده شوند. وجود لکه سفیدی که با گاز استریل پاک نمی شود و علت ایجاد شدن آن نامشخص است، احتمالا به عنوان لوکوپلاکی در نظر گرفته می گردد. به طور مشابه، ضایعات قرمز رنگی که علت نامشخصی دارند، به عنوان اریتروپلاکیا و ضایعاتی که ترکیبی از رنگ قرمز و سفید دارند، با نام erythroleukoplakia شناخته می شوند. ضایعات قرمز رنگ، بیشترین پتانسیل را برای بدخیم بودن یا تبدیل شدن به بدخیمی دارند. برخی از دندانپزشکان از فن آوری های دیگری برای تشخیص ضایعات مشکوک استفاده می کنند. تشخیص گذاری دقیق برای همه ضایعات مشکوک، ضروری ست.

انواع ضایعات دهان

برای این که نوع ضایعه مشخص شود تکه کوچکی از ضایعه تحت بی حسی موضعی (بیوپسی) برداشته شده و برای معاینه میکروسکوپی به پاتولوژیست تحویل داده می شود. سه نتیجه احتمالی برای نمونه برداری وجود دارد: خوش خیم، پیش بدخیمی یا سرطانی. 

شکل B: لکوپلاکیا در ناحیه جانبی سمت چپ زبان در یک فرد غیر سیگاری. نمونه برداری تغییرات پیش بدخیمی (دیسپلازی) را نشان داد. با پیگیری ۵ ساله، این ضایعه به سرطان تبدیل نشده است.

شکل C: لوکوپلاکی گونه (مخاط بوکال) در فرد سیگاری. نمونه برداری دیسپلازی را نشان داد و در عرض ۳ سال این ناحیه سرطانی شد (کارسینوم سلول سنگفرشی).

شکل D: اریترولوکوپلاکیا – نواحی قرمز (فلش) و سفید در کف دهان فرد سیگاری که تغییرات پیش بدخیمی را نشان می دهد (دیسپلازی)

شکل E: اریتروپلاکیا- (فلش) روی کام نرم. نمونه برداری، دیسپلازی را نشان داد.

مقاله پیشنهادی دکتر سمانه شیرانی: تاثیرات سیگار بر دهان و دندان

سوالات متداول درباره ی ضایعه دهانی پیش بدخیم

✅ من یک ضایعه پیش بدخیمی روی زبانم دارم. آیا این ضایعه می تواند به سایر قسمت های دهان یا بدن من گسترش یابد؟

پاسخ: ضایعات پیش بدخیمی دهان به طور معمول به عنوان سرطان یا عفونت گسترش نمی یابد. با این حال، این ضایعات با گذشت زمان، می توانند به سرطان تبدیل شوند.

✅ آیا در صورت ترک سیگار، ضایعات از بین می روند؟

پاسخ: بسیاری از ضایعات در صورت ترک سیگار، بهبود می یابند و حتی در بعضی موارد ممکن است ناپدید شوند. قطعاً به دلایل بهداشتی، ترک سیگار مطلوب است. اما حتی پس از ترک، همچنان در معرض ابتلا به ضایعات پیش بدخیمی دهانی هستید، اگرچه با گذشت زمان، خطر ابتلا به این عارضه کاهش می یابد.

✅ آیا درصورت برداشت ضایعه، باز هم لازم است به دندانپزشک مراجعه کنم؟

پاسخ: بله. گاهی ضایعات عود می کنند یا ممکن است ضایعات جدیدی در نواحی دیگر حفره دهان ایجاد گردد. انجام معاینات مکرر ضروری ست.

✅ آیا ضایعات پیش بدخیم به این معنی ست که سرانجام به سرطان مبتلا می شوم؟

پاسخ: نه لزوماً. این بدان معنی ست که بافت نمونه برداری شده، در زیر میکروسکوپ طبیعی به نظر نمی رسد، اما بدخیم نیست. از آنجا که پیش بینی اینکه کدام ضایعات به سرطان تبدیل می گردند تقریباً غیرممکن است، کلیه ضایعات باید توسط دندانپزشک یا متخصص به طور مرتب معاینه شوند. پرهیز از رفتارهای پرخطری مانند استفاده از دخانیات/مشروبات الکلی ضروری ست.

دکتر سمانه شیرانی متخصص دهان و دندان

این نوشته رو دوست داشتید؟

[wp_ulike]
به اشتراک گذاری بر روی facebook
اشتراک گذاری در فیسبوک
به اشتراک گذاری بر روی twitter
اشتراک گذاری در توییتر
به اشتراک گذاری بر روی linkedin
اشتراک گذاری در لینکدین
به اشتراک گذاری بر روی telegram
اشتراک گذاری در تلگرام

طرح پرسش از دکتر

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 5روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
زنبیل خرید
پرسش از دکتر