پمفیگوئید چیست؟

پمفیگوئید غشای مخاطی، یک بیماری خود ایمنی، مزمن و تاول زا است. این بیماری واگیر دار نبوده، به ندرت در کودکان بروز داده و بر اساس مطالعات اغلب زنان را تحت تاثیر قرار می دهد. پمفیگوئید با این که اغلب اوقات در دهه پنجم زندگی رخ می دهد اما بروز آن پس از ۷۰ سالگی بیشتر است. 

به طور کلی، بروز سالانه این بیماری تقریبا ۷ تا ۱۰ مورد جدید در هر ۱ میلیون نفر است. عامل پمفیگوئید غشای مخاطی، پادتن هایی هستند که غشای پایه را هدف قرار داده و اتصال تحتانی آن با بافت همبند را ضعیف می کنند. پمفیگوئید با هدف قرار دادن لثه ها، ظاهر بیماری ژنژیویت (التهاب لثه) را به وجود می آورد. هنگامی که پمفیگوئید، لثه ها را به خود درگیر می کند با اصطلاح توصیفی (ژنژیویت دسکواماتیو) شناخته می شود. همانطور که گفته شد، این اصطلاح توصیفی بوده و جنبه تشخیصی ندارد.

۱- پمفیگوئید دهانی (پمفیگوئید غشای مخاطی)

پمفیگوئید غشای مخاطی یک بیماری خود ایمنی تاول زا است که از هر ۱ میلیون نفر، ۱ مورد را به خود دچار می کند. این بیماری با عنوان پمفیگوئید اسکار دهنده نیز شناخته می شود. اسکار، نام دیگر بافت جای زخم است.

بیماران مبتلا به پمفیگوئید غشای مخاطی، اغلب اوقات در رده سنی میانسال تا سالمند قرار دارند. این بیماری با ویژگی تاول زایی شدید خود ناحیه دهان و تمام غشاهای مخاطی را درگیر کرده و سبب ایجاد زخم می شود. با این که خطر درگیری پوست در این بیماری وجود ندارد اما چشم ها به طرز قابل توجهی مستعد ابتلا هستند. برای درمان این بیماری باید از درمان تهاجمی از جمله استروئید های سیستمیک و دارو های سرکوب کننده ایمنی مخصوصا سیکلوفسفامید استفاده شود.

زخم کانکر یا آفت دهان

۲- پمفیگوئید بارداری

پمفیگوئید بارداری شبیه به نوع بولوس بوده اما در دوران بارداری بروز می دهد. از هر ۱۰ تا ۶۰ هزار بارداری، یک مورد به پمفیگوئید دچار می شود. در افراد مبتلا، تاول های متعددی بروز داده که با پاره شدن به زخم تبدیل می شوند. پمفیگوئید بارداری با دارو های استروئید سیستمی درمان شده و معمولا پس از تولد نوزاد برطرف می شود. بازگشت این اختلال در بارداری های بعدی امکان پذیر است.

بیشتر بخوانید: عوارض ایمپلنت در دوران بارداری

۳- پمفیگوئید بولوس

پمفیگوئید بولوس، یک بیماری پوستی مزمن، خود ایمنی، زیر پوستی و تاول زا است که می تواند غشا های مخاطی را نیز درگیر کند. پمفیگوئید، در حال حاضر رایج ترین بیماری خود ایمنی تاول زا بوده که اغلب سالمندان را به خود مبتلا می کند. البته، بروز این بیماری در هر سنی از جمله کودکی امکان پذیر است. مردان و زنان دارای نژاد های مختلف به یک اندازه مبتلا می شوند. در حالی که درگیری پوستی در پمفیگوئید بولوس می تواند شدید باشد اما علائم دهانی اغلب خفیف بوده و تاول های کوچک آن به آسانی پاره می شوند. 

درمان به شدت و وسعت درگیری پوست و غشا های مخاطی بستگی دارد. اغلب بیماران با دوز های مختلف دارو های استروئید سیستمیک درمان می شوند. عنوان سیستمیک به دارو هایی داده می شود که از راه هایی همچون خوراکی یا تزریقی وارد بدن شده و اثرات و عوارض خود را در کل بدن اعمال می کنند. 

زبان ترک دار یا شیار دار به زبانی گفته می­شود که در سطح پشتی آن (همان روی زبان) چین و چروک هایی وجود داشته باشد. این شیارها می­توانند کم ­عمق یا عمیق باشند.

علائم پمفیگوئید در دهان

این بیماری در ناحیه دهان به صورت لکه هایی قرمز رنگ یا مبتلا به زخم در بخش داخلی گونه ها، لثه ها و سقف دهان دیده می شود. تاول ها نیز در صورت بروز به آسانی پاره و تبدیل به زخم می شوند. در این بیماری، لثه ها قرمز، درخشنده و مبتلا زخم می شوند. این تظاهرات می توانند تنها علائم پمفیگوئید باشند.

در موارد خفیف، این نوع پمفیگوئید می تواند دهان را درگیر کرده و سبب بروز گاه به گاه تاول در آن شود. این تاول ها معمولا بدون درد بوده اما پس از پاره شدن تبدیل به زخم می شوند. این زخم ها مخصوصا در هنگام مصرف موارد زیر سبب بروز احساس سوزش می شوند:

تشخیص پمفیگوئید

به دلیل شباهت پمفیگوئید به بیماری های دیگر، تشخیص آن فقط از روی تظاهرات بالینی امکان پذیر نیست. در این موارد، پزشک با استفاده از بی حسی موضعی نمونه برداری از دهان را انجام داده و به آزمایشگاه تحویل می دهد. در آزمایشگاه، متخصصان با معاینه کردن نمونه در زیر میکروسکوپ و بررسی حضور پادتن ها، ابتلا به پمفیگوئید غشای مخاطی را تشخیص می دهند. همچنین، پادتن های موجود در گردش خون را می توان از طریق یک آزمایش خون شناسایی کرد.

درمان پمفیگوئید دهانی

۱- دهان شویه های بی حس کننده در موارد ابتلا به زخم دهان و قبل از مصرف وعده غذایی می توانند بسیار مفید باشند. دهان شویه بنزیدامین (دیفلام) از جمله این موارد است.

۲- استروئید های موضعی مخصوص دهان برای اغلب بیماران مناسب هستند اما افراد باید انواع خوراکی این دارو ها را نیز به صورت همزمان مصرف کنند. این استروئید ها به صورت دهان شویه، اسپری و قرص های کوچک حل شونده نیز وجود دارند. پزشک ممکن است مصرف استروئید های موضعی را به همراه استفاده از محافظ لثه پیشنهاد دهد. استروئید های دهانی گاهی اوقات می توانند سبب ابتلا به برفک دهان شوند. استفاده از دارو های ضد قارچ موضعی علاوه بر درمان برفک دهان، به پیشگیری از آن نیز کمک می کند.

۳- در صورت درگیری لثه ها، افراد باید با مسواک زدن در حفظ پاکیزگی هر چه بیشتر دندان های خود تلاش کنند. در غیر اینصورت، خرده های مواد غذایی بر روی لثه تجمع کرده و شرایط آن را بدتر می کنند. دندانپزشک توصیه های لازم را در زمینه حفظ بهداشت دهانی به بیمار ارائه داده و در صورت نیاز، جرم گیری دندان ها را به او پیشنهاد می کند.

۴- دندانپزشک جهت کمک به کنترل پلاک دندانی و تسکین درد لثه، استفاده از ژل یا دهان شویه ضد عفونی کننده را پیشنهاد می دهد. مصرف روزانه دهان شویه هیدروژن پروکسید (پروکسیل) یا مصرف کلر هگزیدین به صورت ۲ بار در هفته از جمله این موارد هستند. بهتر است از مصرف دهان شویه های حاوی الکل اجتناب شود.

پمفیگوس دهان

جلوگیری از پمفیگوئید دهانی

✅ در صورتی که خوراکی های اسیدی، نمکی یا ادویه دار سبب زخم شدن دهانتان می شوند، از مصرف آن ها خودداری کنید.

✅ با مراجعه منظم به دندانپزشک، سلامت دهان و دندان های خود را بررسی کنید.

✅ با استفاده از یک مسواک نرم یا مسواک های بین دندانی، دندان های خود را تمیز نگه دارید.

✅ خمیر دندانی را انتخاب کنید که رایحه ای ملایم داشته و فاقد ماده سدیم لاریل سولفات (SLS) باشد. این ماده خاصیت فوم مانند به خمیر دندان می بخشد.

✅ مصرف سیگار را ترک کرده و مصرف الکل را تا حدود توصیه شده کاهش دهید.

دکتر سمانه شیرانی متخصص زخم های دهانی

این نوشته رو دوست داشتید؟

[wp_ulike]
به اشتراک گذاری بر روی facebook
اشتراک گذاری در فیسبوک
به اشتراک گذاری بر روی twitter
اشتراک گذاری در توییتر
به اشتراک گذاری بر روی linkedin
اشتراک گذاری در لینکدین
به اشتراک گذاری بر روی telegram
اشتراک گذاری در تلگرام

طرح پرسش از دکتر

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

برای ثبت پرسش خود از دکتر می توانید از این قسمت استفاده کنید.پاسخ شما تا 5روز از طریق پیامک و ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
زنبیل خرید
پرسش از دکتر